Tầm soát và Phòng ngừa loãng xương

Thứ hai, 14/06/2010, 10:52 GMT+7

Phòng ngừa loãng xương

Cách tốt nhất để chúng ta không phải bước chân vào bức tranh ảm đạm của những trường hợp gãy xương do loãng xương là phòng ngừa loãng xương.

Việc phòng ngừa loãng xương cần thực hiện trong suốt cả cuộc đời, nhưng quan trọng nhất là phải bắt đầu ngay từ khi còn nhỏ, trước dậy thì. Lứa tuổi 10 ở nữ và 13 ở nam là thời kỳ xương phát triển với tốc độ nhanh nhất. Nếu muốn khối lượng xương đỉnh đạt mức tối đa thì phải tác động vào thời kỳ này. Khi khối lượng xương đỉnh tăng 10%, sẽ giảm được 50% nguy cơ gãy xương do loãng xương trong suốt cuộc đời. Khối lượng xương đỉnh phụ thuộc vào yếu tố cá thể bao gồm vấn đề di truyền, chuyển hóa và nội tiết của từng người, yếu tố dinh dưỡng, lượng calcium và protein trong chế độ ăn hàng ngày để cung cấp nguyên vật liệu cho quá trình tạo xương, yếu tố vận động thể lực giúp tăng quá trình tạo xương.

Vì vậy, việc phòng bệnh sẽ bao gồm 3 nội dung chính: kiểm soát và ngăn ngừa các yếu tố nguy cơ, bổ sung calcium và vitamin D trong chế độ ăn hàng ngày, sống lành mạnh và thường xuyên duy trì hoạt động thể dục thể thao.

Kiểm soát và ngăn ngừa các yếu tố nguy cơ là một nội dung bao gồm nhiều công việc khác nhau, trong đó, việc đầu tiên là từ bỏ các thói quen có hại.

Thuốc lá và rượu là những chất làm giảm mật độ xương một cách rõ rệt. Có một số báo cáo cho rằng nếu dùng nhiều cà phê, ca cao quá cũng ảnh hưởng không tốt đến quá trình loãng xương.

Xây dựng một thói quen uống sữa và sử dụng các sản phẩm từ sữa cho cả người lớn và đặc biệt là việc sử dụng sữa hoặc các thức ăn giàu calcium ở phụ nữ lớn tuổi có tầm quan trọng đặc biệt trong phòng ngừa loãng xương.

Có một quan niệm trong dân gian cần được thay đổi, đó là quan niệm cho rằng khi ăn nhiều chất calcium vào thì sẽ làm tăng gai cột sống, vôi hóa cột sống, sỏi thận, sỏi mật… Đây là một quan niệm sai lầm vì các loại sỏi chẳng liên quan gì đến cái calcium mà chúng ta uống vào, còn gai cột sống hay vôi hóa cột sống thì chúng vẫn hình thành dù có uống calcium hay không. Trong cơ thể con người ta, 99% calcium tập trung ở xương, chỉ 1% trong máu và các tổ chức. Nếu chế độ ăn không cung cấp đủ chất này, nồng độ calcium trong máu sẽ hạ xuống, buộc cơ thể phải huy động calcium từ xương ra để phục vụ cho hoạt động của các tổ chức, lâu ngày dẫn đến loãng xương

Ngoài calcium, vitamin D là một thành phần không thể thiếu trong việc tạo xương. Con người có thể tự cung cấp vitamin D qua đường tổng hợp bởi da. Da của chúng ta có thể tổng hợp được vitamin D dưới tác dụng của ánh nắng mặt trời. Gần đây, có một số thông tin cho biết một số nghiên cứu của các bác sĩ Canada và Hoa kì cho rằng người có mầu da sẫm hơn hay những người da đen có khả năng thiếu vitamin nhiều hơn những người có nước da trắng. Như vậy, các nàng Bạch Tuyết của chúng ta sẽ rất vui mừng vì sẽ có nhiều anh chàng mê mẩn vì ngoài chuyện “trắng thì đẹp” ra, các anh còn không phải bỏ ra nhiều chi phí cho việc điều trị loãng xương lúc về già, lại không phải mất thời gian cho việc chăm sóc vợ bệnh.

Calcium và vitamin D là hai thành phần không thể thiếu trong quá trình tạo xương. Mỗi ngày cơ thể người trưởng thành cần tối thiểu 1000mg calcium và 800 – 1000 đơn vị quốc tế vitamin D. Vitamin D giúp cho cơ thể có thể hấp thụ calcium từ thức ăn. Bổ sung đầy đủ calcium và vitamin D tuy không giúp ngăn chặn được hoàn toàn quá trình mất xương của cơ thể, nhưng nó đảm bảo việc cung cấp đầy đủ những vật liệu mà cơ thể cần để tạo xương mới. Các loại thức ăn giàu calcium bao gồm pho-mát, kem, các loại rau xanh, sữa ít béo, cá hồi, cá mòi, đậu phụ, sữa chua…

Nhu cầu canxi hàng ngày theo khuyến cáo của WHO:

Lứa tuổi

Nhu cầu canxi hàng ngày

Dưới 1 tuổi

300-400 mg

1-3 tuổi

500 mg

4-6 tuổi

600 mg

7-9 tuổi

700 mg

10-18 tuổi

1.300 mg

Người trưởng thành, phụ nữ cho con bú

1.000 mg

Phụ nữ mang thai và người trên 50 tuổi

1.200 mg

 
Ăn thực phẩm giàu đạm ở mức vừa phải cũng giúp cho chúng ta tránh được loãng xương. Tuy nhiên, nếu ăn quá nhiều đạm cũng dẫn đến loãng xương do làm tăng đào thải calcium qua nước tiểu. Có nhiều chất trong thực phẩm gây hao hụt calcium do làm giảm hấp thu hoặc tăng đào thải calcium, chẳng hạn chất xơ và một số chất kết hợp như phytat, oxalat (trong rau dền), cà phê, ca cao, chất béo no... Ngược lại, một số chất khác lại làm tăng hấp thu calcium, như đường lactose trong sữa (vì vậy sữa là thực phẩm phòng ngừa loãng xương lý tưởng), vitamin K, các thực phẩm chứa nội tiết tố nữ như đậu tương, giá đỗ…
  
Vận động và tập thể dục cũng là một biện pháp quan trọng để phòng ngừa loãng xương, thậm chí nó còn quan trọng hơn việc bổ sung calcium qua đường ăn uống. Tùy theo sức khỏe và tuổi tác, cường độ và thời gian luyện tập sẽ tăng hay giảm, nhưng đừng bao giờ quên vận động cơ thể. Luyện tập thể dục thể thao thường xuyên có tác dụng kích thích làm tăng quá trình tạo xương, từ đó giúp làm giảm khả năng bị gãy xương ở những người bị loãng xương, đồng thời còn giúp phòng ngừa loãng xương đối với những người chưa mắc bệnh. Các môn luyện tập thông thường bao gồm:
  • Luyện tập có chịu sức nặng của cơ thể: đi bộ, chạy bộ, tennis, golf, cầu lông, khiêu vũ…
  • Luyện tập có sức kháng trở: tập tạ, tập với máy tập.
  • Luyện tập thăng bằng: thái cực quyền, yoga.
  • Đạp xe đạp tại chỗ.

Tầm soát loãng xương

Tổ chức Y tế Thế giới luôn đề cao vai trò của công tác tầm soát loãng xương. Việc đo loãng xương để chẩn đoán kịp thời khi loãng xương mới bắt đầu xuất hiện là yếu tố quan trọng hàng đầu trong việc điều trị và phòng ngừa các tai biến của loãng xương.

Việc xác định đúng nhóm đối tượng cần tầm soát, cần kiểm tra loãng xương có ý nghĩa rất tích cực. Đối với loãng xương tuổi già và loãng xương sau mãn kinh, tất cả phụ nữ trên 50 tuổi nên được đo loãng xương. Ở nam giới, việc đo loãng xương nên được tiến hành khi bước sang tuổi 60. Đối với loãng xương tuổi già và loãng xương sau mãn kinh, thường người ta nên đo loãng xương lặp lại hàng năm hoặc chậm nhất là 2 năm một lần nếu như lần đo trước hoàn toàn không có thưa xương hoặc loãng xương.

Việc đo loãng xương cho những người thuộc nhóm loãng xương thứ phát phải dựa vào yếu tố nguy cơ, những người sử dụng thuốc corticosteroid (ví dụ như dexa, prednison) kéo dài, sử dụng gần như hàng ngày trong thời gian 3 tháng trở lên, những người nằm bất động trên giường quá lâu, những bệnh nhân bị bệnh thận mạn tính dẫn tới tăng đào thải calcium, bệnh đường tiêu hóa mạn tính gây giảm hấp thu calcium và vitamin D, những người bệnh cường tuyến cận giáp hoặc thiểu năng sinh dục, bị các bệnh lý về khớp như viêm khớp dạng thấp, thoái hóa khớp, những người nghiện rượu, bia, thuốc lá, cà phê, ít hoạt động thể lực, ít hoạt động ngoài trời, chế độ ăn uống quá ít calcium, ít đạm và những người quá nhẹ cân, lúc nhỏ bị còi xương, suy dinh dưỡng và những người có ông, bà, cha, mẹ bị loãng xương… cần được đo loãng xương thường xuyên hơn.

Khi phát hiện loãng xương, cần tiến hành điều trị ngay để tránh bị gãy xương, tránh xa thảm họa, tránh xa những bức tranh ảm đạm.


Người viết : TS.BS Võ Xuân Sơn - BS.CKI Ngô Đức Trường - BS.CKI Nguyễn Thị Thiên Hà


Viết phản hồi

Tên của bạn: : *
Email :
Điện thoại : *
Nội dung : *
Mã bảo vệ : *
Điền chuỗi ký tự hiển thị ở ô bên cạnh
 

Bài viết liên quan

cung_cap_can_xi_the_nao_la_tot

Cung cấp Canxi thế nào cho tốt?

03:41:06 - 06/06/2010

Gần đây các phương tiện thông tin đều nhắc đến vấn đề cung cấp đủ canxi hàng ngày cho mỗi ...