SỐC PHẢN VỆ

Thứ bảy, 22/08/2015, 07:22 GMT+7

imahe Sốc phản vệ

Gần đây báo chí hay đăng các tin về sốc phản vệ. Mới đây, người nhà bệnh nhân chết do sốc phản vệ đã tấn công các bác sĩ, đập phá bệnh viện. Trên các trang mạng người ta bàn tán, cãi cọ nhau đủ thứ,. Nhưng có mấy người tìm hiểu sốc phản vệ là gì chưa? Nó có phải là dị ứng thông thường không?

Khi có một chất lạ xâm nhập cơ thể, nếu chất lạ có “gì đó” cho thấy nó sẽ gây hại cho cơ thể, hệ miễn dịch sẽ phản ứng lại bằng cách loại trừ hoặc phong tỏa chất lạ đó. Quá trình loại trừ hoặc phong tỏa gây ra các phản ứng phụ như nổi mẩn ngứa, co thắt khí quản, phế quản gây khó thở… Điều này được gọi nôm na là dị ứng, thường chỉ dừng lại ở mức nổi mẩn, ngứa hoặc nặng hơn là lên cơn hen, hiếm khi xảy ra chết người.

Một số chất lạ khi xâm nhập cơ thể lần đầu tiên (hoặc vài lần đầu tiên) không gây ra phản ứng gì đặc biệt, do hệ miễn dịch không nhận biết đó là nguy cơ cho cơ thể. Tuy nhiên, những lần xuất hiện đầu tiên đó làm cho hệ miễn dịch sản sinh ra một chất chống lại nó, gọi là kháng thể. Đến một lúc nào đó, chất lạ lại được đưa vào cơ thể và lần này, các kháng thể có sẵn đã phản ứng mạnh mẽ, tạo ra một phản ứng mãnh liệt, có thể làm cho tụt huyết áp, trụy tim mạch, ngừng tim, ngừng thở… Đấy là sốc phản vệ. Khác với dị ứng, sốc phản vệ thường xảy ra rất mãnh liệt, tỉ lệ tử vong rất cao do việc cứu chữa rất khó khăn, phần vì phản ứng rất mãnh liệt, diễn biến rất nhanh, và thường những người bệnh này rất hay bị dị ứng hoặc thậm chí dị ứng ngay cả với các thuốc chống sốc. Cứ tưởng tượng xem, bạn là bác sĩ, được mời đến nhà chữa bệnh cho bệnh nhân. Hầu hết mọi người trong nhà đều mong muốn bạn chữa lành bệnh cho người nhà của họ. Thế nhưng trong nhà có một người con tâm thần, luôn nghi ngờ bạn sẽ giết người nhà của anh ta, và anh ta rắp tâm chuẩn bị vũ khí, khi bạn tới nhà lần thứ hai, anh ta lao vào đâm chém bạn. Bạn tự vệ, trong nhà chia ra làm 2 phe, phe bảo vệ bạn và phe muốn giết bạn. Loạn đả. Kết quả cả nhà chết hết, bác sĩ và bệnh nhân chết luôn. Đó là hiện tượng sốc phản vệ đối với các thuốc chữa bệnh khi đưa vào cơ thể.

Ở nhiều nước phát triển, việc thử test kháng sinh không còn được thực hiện do nó không mang lại lợi ích gì. Sốc phản vệ có thể xảy ra ngay sau khi chích, cũng có thể vài giờ sau, mà thử phản ứng thì chỉ 15 phút chứ đâu có chờ vài giờ. Còn nếu chờ trong vài giờ thì rất có thể mũi tiêm thử phản ứng lại trở thành tác nhân gây ra kháng thể để khi chích thuốc vào sẽ xảy ra hiện tượng sốc phản vệ.

Việc chống sốc phản vệ thường được tiến hành ngay do bất cứ cơ sở nào cũng được trang bị hộp thuốc chống sốc, thứ mà các đoàn kiểm tra y tế sẽ soi vào đầu tiên. Tại tất cả các cơ sở y tế lớn nhỏ, công tư, toàn thể nhân viên chuyên môn y tế đều được huấn luyện chống sốc phản vệ. Qui trình chống sốc luôn được viết lên ngay bên trên hộp thuốc chống sốc. Thế nhưng sốc phản vệ vẫn là một cái gì đó mà chúng ta không thể khống chế được, tỉ lệ tử vong vẫn rất, rất cao, cao đến nỗi mà nếu có ai sống sót, người ta bảo đó là may mắn.

Trong ngành y, việc chống sốc được lưu tâm đặc biệt. Các hộp thuốc chống sốc luôn được kiểm tra, kiểm soát, các cuộc diễn tập luôn được thực hiện. Thế còn ở ngoài xã hội? Có ai chuẩn bị cho việc bảo vệ các nhân viên y tế khi xảy ra sốc phản vệ không? Ngày càng có nhiều vụ truy sát các bác sĩ và nhân viên y tế, ngày càng có nhiều vụ đập phá các bệnh viện và các cơ sở y tế. Vẫn biết nghề y là một nghề nguy hiểm, phơi nhiễm với bệnh tật, không được từ chối cho dù người bệnh có bị những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm đến đâu đi chăng nữa. Thế nhưng, khi mối nguy đến từ chính những người mà các bác sĩ và nhân viên y tế bất chấp hiểm nguy để phục vụ thì bất công quá, tàn nhẫn quá.

Là một bác sĩ, có những hiểu biết nhất định về sốc phản vệ, nhưng tôi vẫn thường xuyên cho thử test cho hầu hết các loại kháng sinh dùng đường tiêm dù biết rằng nó chẳng bảo vệ được gì cho người bệnh, chỉ hi vọng là nó sẽ bảo vệ được cho mình khi sốc phản vệ xảy ra. Cứ mỗi khi bệnh nhân có dùng kháng sinh xuất viện, tôi lại thở phào. Không biết lúc nào thì tôi trở thành “chất lạ” để cho các “kháng thể” trong số những người nhà bệnh nhân lao vào đâm chém. Cuộc sống sao mà mong manh thế? Hành nghề y sao mà nguy hiểm thế? Có ai bảo vệ chúng tôi không?


Người viết : TS.BS Võ Xuân Sơn


Viết phản hồi

Tên của bạn: : *
Email :
Điện thoại : *
Nội dung : *
Mã bảo vệ : *
Điền chuỗi ký tự hiển thị ở ô bên cạnh
 

Bài viết liên quan

11

Góc khuất ngành Y

Lẽ ra tôi không kể lại câu chuyện này, nhưng vì đọc được bức "tâm thư" của bác ...

Chuc_mung

NGÀY THẦY THUỐC BUỒN

Mấy ngày nay, mẹ tôi bị bệnh, phải đi cấp cứu. Không có thời gian vào fb, nhưng lại có cơ hội ...

BS_Vo_Xuan_Son_1

Cẩn trọng khi ra toa thuốc

Tại Exson, tất cả các toa thuốc trước khi đến tay bệnh nhân đều phải qua sự kiểm tra của dược sĩ. Tất cả là ...

May_bay_VC_BN

Người Việt chi 2 tỉ USD/năm chữa bệnh ở nước ngoài

Con số này cũng tương đương ước tính của Bộ Y tế công bố về chi phí người Việt khám chữa bệnh ở ...