LIÊN KẾT

Bệnh hẹp ống sống do thoái hóa

Các bệnh lí hẹp ống sống do thoái hóa gây nên bởi sự thoái hóa và phì đại của các cấu trúc xung quanh ống sống như các dây chằng, bao khớp, xương, đĩa đệm…

Ở cột sống cổ, bệnh lí hẹp ống sống do thoái hóa thường gặp nhất là bệnh cốt hóa dây chằng dọc sau. Trong trường hợp này, dây chằng dọc sau phì đại và hóa xương, làm hẹp lòng ống sống một đoạn dài, gây ra hiện tượng chèn ép tủy, đôi khi rất trầm trọng. Bệnh này gặp nhiều ở Nhật, ở châu Âu và Mỹ ít gặp hơn. Ở Việt nam chúng ta chưa có con số thống kê chính xác nhưng theo nhận xét ban đầu, tỉ lệ của bệnh này không cao lắm. Thường người ta phải mổ cắt cung sau của các đốt sống cổ hoặc mở rộng cung sau (gọi là tạo hình ống sống) để tạo ra một khoảng không gian, giải phóng tủy khỏi sự chèn ép. Bệnh lí hẹp ống sống cổ do thoái hóa thường xảy ra ở những người có hẹp ống sống cổ bẩm sinh, khi các thành phần của cột sống cổ thoái hóa phì đại lên, làm cho khoảng không gian của ống sống cổ vốn đã hẹp sẵn nay lại càng chật hẹp hơn.

Ở cột sống ngực, bệnh lí hẹp ống sống phổ biến nhất là cốt hóa dây chằng vàng. Dây chằng vàng là dây chằng nối giữa các cấu trúc xương ở phía sau của ống sống lại với nhau, tạo nên thành sau của ống sống. Khi dây chằng vàng bị cốt hóa, dây chằng này phì đại lên và hóa xương, chèn ép vào tủy sống, gây ra sự chèn ép tủy sống, đôi khi rất nghiêm trọng. Hiện nay chỉ có một cách điều trị cho bệnh này là mổ lấy hết những chỗ dây chằng vàng phì đại và cốt hóa, giải phóng mọi chèn ép tác động vào tủy sống. Tuy nhiên, đây là một cuộc mổ chứa đựng nhiều nguy cơ, đặc biệt là khả năng thương tổn thần kinh do mổ. Để mổ loại bệnh này, ngoài đôi tay khéo léo và tính kiên nhẫn của phẫu thuật viên, trang thiết bị đóng vai trò quyết định.

Phức tạp nhất trong các bệnh lí hẹp ống sống là trường hợp hẹp ống sống vùng thắt lưng. Hẹp ống sống thắt lưng thường đi kèm với bệnh lí mất vững cột sống thắt lưng. Ở những bệnh nhân này, dây chằng vàng và bao khớp phì đại, gây chít hẹp ống sống. Các cấu trúc ở đầu xương của thân đốt sống (gọi là đĩa cuối) bị vỡ ra, tạo thành các khối liên quan đến đĩa đệm, di lệch khi người bệnh di chuyển, thúc ép vào hệ thống dây thần kinh. Trong nhiều trường hợp, các khớp cũng phì đại và hóa xương, chít hẹp lòng ống sống cùng với lỗ liên hợp, làm cho các dây thần kinh không còn chỗ nào để đi nữa, bị bóp chặt và dồn nén vào nhau. Trong một số ít trường hợp, hiện tượng hẹp lòng ống sống bị gia tăng thêm bởi các chồi xương xuất phát từ thân đốt sống (là những “gai” đốt sống).

Bệnh lí hẹp ống sống thắt lưng là một bệnh lí liên quan nhiều đến tuổi tác, thường gặp ở người bệnh trên 50 tuổi. Ở lứa tuổi từ 50 đến 70 – 75 tuổi, hầu hết các trường hợp đều có mất vững cột sống kèm theo. Tuy nhiên, khi bước qua tuổi này, nhiều trường hợp các đốt sống mất vững tự dính lại với nhau thông qua các cầu xương, làm giảm đi tính phức tạp của bệnh.

Khi hẹp ống sống thắt lưng gây ra các thương tổn thần kinh hoặc sự mất vững kèm theo gây ra hiện tượng “giả cách hồi” làm ảnh hưởng đến chức năng đi lại của người bệnh, chỉ định mổ được đặt ra. Giống như trong trường hợp mất vững cột sống, mục đích của cuộc mổ là giải ép, đồng thời làm vững lại cột sống. Ngay cả những trường hợp trước mổ mất vững không nhiều cũng cần phải được đặt dụng cụ (nẹp vít) vào cột sống để bất động vì quá trình giải ép thường phải lấy đi các bao khớp, sụn và xương ở đĩa cuối, từ đó gây ra hiện tượng mất vững nặng hơn sau mổ nếu không được ghép xương và bất động khi mổ. Vấn đề được đạt ra là ở lứa tuổi này, thường vấn đề loãng xương đã trở nên trầm trọng, các vít bắt vào đốt sống rất có thể bị tụt ra và việc bất động thất bại dẫn tới mục tiêu hàn xương thất bại và cuộc mổ thất bại, không đạt được mục đích ban đầu. Hiện nay trên thế giới đã có một số loại vít được chế tạo để có thể bơm cement vào thân sống, giống như đổ bê tông cốt thép, làm cho vít được cố định chắc chắn vào đốt xương sống.


Người viết : TS.BS Võ Xuân Sơn (cập nhật tháng 2/2012)

Bài viết liên quan

Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ

Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ không phải là một bệnh lí hiếm gặp, tuy nhiên trước đây do những khó khăn nhất định

Bệnh đau thắt lưng

Các phương pháp điều trị bảo tồn cho bệnh lí đau thắt lưng và thoát vị đĩa đệm

Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng